Samsunun Cografi Konumu

Samsunun Cografi Konumu

  • Karadeniz kıyı şeridini takiben uzanan Kuzey Anadolu Dağları’nın il sınırı içindeki kesimleri daha yüksektir. Kıyıdan uzaklaştıkça basık ve yuvarlak sırtlar halinde yükselen bu dağlar 1.000 ile 1.500 metreye ulaşır. Batı uç kısmıyla il içine sokulan Canik Dağları, Kunduz Dağı, Bünyan Dağı, Sıralı Dağ ve Yunt Dağı ile ilin en yüksek dağı olan Akdağ başlıca dağlarıdır.
  • Plato ve yaylalar fazla yüksek değildir. Yaylalar: Ladik, Havza, Vezirköprü ve Kavak ilçelerinde yer alır. Kızılırmak ve Yeşilırmak nehirlerinin taşıdıkları alüvyonların yüzyıllar boyunca kıyıda birikmesi sonucu verimli Bafra ve Çarşamba ovaları oluşmuştur.
  • Samsun, akarsu bakımından zengin olup, Türkiye’nin kendi sınırları içinde denize ulaşan en uzun nehri Kızılırmak, Kızıldağ’dan doğmakta ve Bafra ilçesi içinde geçerek Karadeniz’e dökülmektedir. Uzunluğu 1.182 km olan Kızılırmak’ın başlıca kolları Delice Suyu, Devrez Çayı ve Gökırmak’tır.
  • Kösedağ’dan doğup Canik Dağları’nı geçerek Samsun il sınırına gelen Yeşilırmak, Civa Burnu’ndan denize dökülür. 468 km uzunluğu olan Yeşilırmak’ın önemli kolları Tozanlı Irmağı, Tokat Çayı, Kelkit Çayı ve Çekerek Suyu’dur. Bunların dışında Samsun topraklarından çıkarak Karadeniz’e dökülen batıdan doğuya; Terme Çayı, Mert Irmağı, Miliç Irmağı, Kürtün Deresi ve Abdal Deresi gibi akarsuları vardır.

 Akarsu ve barajlar

Akarsular

  • Samsun su kaynakları yönünden oldukça zengin bir coğrafi yapıya sahiptir. İlin en büyük akarsuları Kızılırmak ile Yeşilırmak’tır. Bu iki akarsu il topraklarını geçtikten sonra Karadeniz’e ulaşırlar. Bunların yanı sıra ilde irili ufaklı çok sayıda akarsu bulunmaktadır. Ancak bu akarsuların düzensiz bir debisi ve akışı vardır.
  • Kızılırmak, Sivas’ın İmranlı ilçesinin doğusundaki Kızıldağ’dan kaynayan Kızılırmak Orta Anadolu Bölgesi’nde geniş bir yay çizdikten sonra Sivas, Kayseri, Nevşehir, Kırşehir, Ankara, Çankırı ve Çorum illerini suladıktan sonra Samsun’dan Karadeniz’e dökülür. Türkiye’nin en büyük akarsularının başında gelmektedir. Kızılırmak’ın uzunluğu 1.355 km’dir. Samsun il sınırları içerisinde geniş bir yay çizer ve Bafra Deltası’nı oluşturur. Karadeniz’e döküldüğü yerde Türkiye’nin en geniş deltasını oluşturur. Bu deltanın yüzölçümü 560 km2, uzunluğu 30 km’dir.
  • Yeşilırmak, Sivas’ın Koyulhisar ilçesinin güneyindeki Kösedağ’ın yamaçlarından doğar. Yeşilırmak; Tozanlı Çayı, Çekerek Suyu ve Kelkit Çayı’nın birleşmesinden oluşur. Sivas, Tokat ve Amasya illerinden geçtikten sonra kuzeydoğu yönünde akar ve Samsun-Tokat sınırını oluşturur. Bu bölgede Karakuş Çayı’nı da alarak Canik Dağları arasında küçük vadilerden geçer ve Civa Burnu’ndan Karadeniz’e dökülür.
  • Samsun’un diğer akarsuları Tersakan Çayı, Mert Irmağı, Terme Çayı, Miliç Irmağı, Akçay Irmağı, Karaboğaz Deresi, Kürtün Çayı, Abdal Deresi’dir.

Barajlar  

Samsun, 8 barajı ile Türkiyede en çok barajı olan ildir.

  • Altınkaya Barajı ve HES
  • Hasan Uğurlu Barajı ve HES
  • Suat Uğurlu Barajı ve HES
  • Derbent Barajı ve HES
  • Çakmak Barajı
  • Demirözü Barajı
  • Vezirköprü Barajı
  • Ondokuzmayıs Barajı

Hasan Uğurlu Barajı ve HES, Ayvacık ilçesinde, Yeşilırmak üzerinde, elektrik enerjisi üretimi amacı ile 1971-1981 yılları arasında inşa edilmiş bir barajdır. Kaya gövde dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 9.223.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 135,50 m, normal su kotunda göl hacmi 1.073,75 hm³, normal su kotunda göl alanı 22,66 km²’dir. 500 MW güç kapasitesine sahip HES (hidroelektrik santralı) yılda 1.217 GWh elektrik enerjisi üretir.
Suat Uğurlu Barajı ve HES, Yeşilırmak üzerinde, sulama ve elektrik enerjisi üretimi amacı ile 1975-1981 yılları arasında inşa edilmiştir. Kaya gövde dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 2.151.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 38,00 m, normal su kotunda göl hacmi 182,00 hm³, normal su kotunda göl alanı 9,70 km²’dir. Baraj 83.312 hektarlık bir sulama alanına hizmet vermekte, 46 MW güç kapasitesindeki HES yılda 273 GWh elektrik enerjisi üretimi sağlamaktadir.
Altınkaya Barajı ve HES, Bafra ilçesinde Kızılırmak üzerinde kurulmuş olan baraj ve hidroelektrik santralidir. Aşağı Kızılırmak projesinde yer alan ve kaya dolgu tipinde yapılan Altınkaya Barajı’nın göl alanı 74,5 km²’dir. Su toplama hacmi 5 milyar 673 milyon m³’tür. Elektrik enerjisi üretimi için ve taşkın önleme maksadıyla yapılmış olan barajın yapımı 1988′de tamamlandı. Altınkaya Barajı’nın suları herbiri 175 MW’lık (toplam 700 MW) dört üniteyi beslemektedir. Dört üniteden meydana gelen ilk iki ünitesi 1987, diğer ikisi 1988 senesinde devreye giren hidroelektrik santralından yılda 1 milyar 632 milyon KWh enerji üretilmektedir.

 

Göller

Samsun göl bakımından zengindir.

  1. Ladik Gölü: Ladik’in 12 km doğusunda bulunan ve 870 hektarlık alana sahip olan göl. Barındırdığı balıkların yanı sıra üzerinde yüzen adacıkları (Torf madeni) ile son derece ilgi çekici bir doğal sit alanıdır.Tabiî güzelliği, etrafının ağaçlarla çevrili olması, insanı dinlendiren temiz havası ile ilçenin önemli bir mesire yeri olmuştur.
  2. Balık Gölü
  3. Simenit Gölü
  4. Kargalı Gölü
  5. Akgöl
  6. Silindir Gölü
  7. Divanbaşı Gölü

 

 

 Kaynak; http://tr.wikipedia.org/wiki/Samsun
FacebookTwitterGoogle+Paylaş